___Dinlerin ve Dillerin buluşma noktası Midyat; MÖ IX. yüzyıl Asur tabletlerinde Matiate olarak tanımlanır. "Matiate" Aramice/Süryani bir isim ve "Köyüm", "Vatanım" demektir. Asur Krali II. Assur Nasirpal Tur Abdin'in Aramileri talan ettikten sonra, bu savaşın tarihi tabletlere yazılmıştır. Midyat'taki ilk Süryani Hırıstiyanlar da mağaralarda yaşardı. Midyat tarih boyunca birçok kere kuşatılıp talan edilmiştir. Son olarak Birinci Dünya Savaşı'nın karanlık günlerinde, "Ferman" yılında, kasaba sakinlerinin üçte ikisi yaşamını kaybetmiştir. Ancak 1930 yılından sonra kasaba yeniden canlanmış: kiliseler, evler ve bazı mekanlar onarılmıştır. Ondan sonra yerleşim düzeni zamanla oturmaya başlamıştır. İlçenin deniz seviyesinden yuksekligi 1070 metredir. Mardin ilinin en geniş ve nüfus bakımından en kalabalık ilçelerinden biridir. İlçeye bağlı 43 köy ve mezra bulunmaktadır. Midyat'ta Araplar-Mihalmiler, Kürtler ve Süryaniler yaşar, üç din, üç dil vardır. Bunlar Müslümanlık, Hiristiyanlık ve Yezidilik Dinleri, Arapca-Mihalmilece, Kürtçe ve Süryanice Dilleridir. Bu nedenle Midyat'a Dinler ve Diller Şehri denir.

___Süryanilerin milllatan önceki tarihleri, eski Mezopotamya'da yaşayan ulusların tarihidir. Süryani halkının kökleri de eski Mezopotamya'nın en eski tarihsel dönemine kadar inip orada kaybolmaktadır. Yukarı Mezopotamya'nın yazılı tarih evresi yalnız Asurlular başlar. M.Ö. 3000'lerde Sümer'in kuzeyinde yer alan Asurlular ve Akkadlar, Fırat'ın orta kesiminde, çok sayıda bağımsız site devletleri kurmuşlardır. Buradaki halk, Sümer'lere benzeyen bir kabileden oluşmaktadır. Bu kabile, bir Sami dili olan Asurca ve Akadça konuşuyordu. Yani Asurlular, Hititler ve Akkad'ın Samileri batıdan gelmişlerdi.

___İki yerleşim biriminden oluşan, dinlerin ve dillerin birleşme noktası, "Gelen ağlar giden ağlar" sloganı ile adeta özdeşleşen Midyat Güneydoğu Anadolu Bölgesinin en gelişmiş İlçelerinden biridir. 1990'lı yıllardan itibaren okur yazarlık oranında büyük bir ilerleme yaşanmıştır. Geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. 2000'li yıllardan itibaren İlçede çekilen Dizi-Film ve Sinema Prodüksiyonları sayesinde unutulmakta olan "Telkari" (Gümüş İşleme) sanatında büyük gelişme yaşanarak bu sanat tekrar canlanmakta olup endütsri haline getirilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmalar iç ve dış turizmin gelişmesine de katkı sağlamıştır. Midyat'a özgü mimarisi olan ve adını yine Midyat'tan alan "Midyat Evleri"ni süsleyen "Taş İşleme Sanatı (Katori)" da ayrı bir önem taşımaktadır.

___Nüfus; İlçenin nüfusu 2007 genel nüfus sayımına göre 114.040. Bunun 56.340'u ilçe merkezinde, 57.700'sı ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır. Ama ilçeninn nüfusu, yıllar önce ilçeden göç edenlerin dönmesiyle hızla büyümeye başlamıştır. İlçenin şuan ki gayri resmi nüfusu 90.000'i geçmiştir. İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı 6 belde, 50 köy ve 7 mahalleden oluşmaktadır.

___Köyler; Midyat'a bağlı birçok köy ve belde bulunmaktadır. 55 köy ve 6 belde bağlıdır. Bu köy ve beldelere bağlı birçok mezrada bulunmaktadır. Bugün bu mezraların çoğunda kimse yaşamayıp, dışarıdan gelen Koçerlerin hayvanlarını barındırabileceği yer olarak ve mera alanı olarak kullanılmaktadır.